ज्याला नपाउँदा: ज्याला बक्यौता (임금체불) भएमा के गर्ने

कोरियामा काम गर्ने जो कोहीलाई राष्ट्रियता वा बसाइ स्थिति (체류자격) जे भए पनि ज्याला पाउने अधिकार हुन्छ। तोकिएको दिनमा तलब पाउनुभएन वा केही भाग मात्र पाउनुभयो भने एक्लै सहेर नबस्नुहोस्। तलको क्रमअनुसार तयारी गर्नुहोस्।

कस्तो अवस्थालाई ज्याला बक्यौता भनिन्छ?

श्रम मापदण्ड ऐन (근로기준법) को धारा 43 अनुसार ज्याला पैसा (मुद्रा) मा, कामदारलाई सिधै, पूरै रकम, महिनामा कम्तीमा 1 पटक तोकिएको मितिमा दिनुपर्छ। यो पालना नगरेमा ज्याला बक्यौता (임금체불) हुन्छ।

• तोकिएको तलब दिने दिनमा ज्याला नदिने वा बारम्बार पछि सार्ने अवस्था
• ज्यालाको केही भाग मात्र दिने अवस्था (उदाहरण: वाचा गरेको भत्ता काटेर दिने)
• पैसाको सट्टा सामान वा गिफ्ट भाउचर आदिबाट दिने अवस्था
• कामदार आफैँलाई नभई अरू कसैलाई दिने अवस्था
• काम छोडेको 14 दिन बितिसक्दा पनि बाँकी ज्याला वा सेवा समाप्ति भत्ता (퇴직금) नदिने अवस्था (दुवै पक्ष सहमत भए म्याद बढाउन सकिन्छ)

ज्याला ठीकसँग नदिने रोजगारदातालाई 3 वर्षसम्म कैद वा 30,000,000 वनसम्म जरिवाना हुन सक्छ (श्रम मापदण्ड ऐन धारा 109)। काम छोडेका कामदारलाई 14 दिन बितिसक्दा पनि नदिएको रकममा वार्षिक 20% ढिलाइ ब्याज थपिन्छ (धारा 37)।

पहिले प्रमाण जम्मा गर्नुहोस्

• श्रम सम्झौता पत्र (근로계약서): यसमा ज्याला, काम गर्ने समय र तलब दिने दिन लेखिएको हुन्छ। पाउनुभएको छैन भने कम्पनीसँग माग्नुहोस्।
• तलब विवरण (급여명세서) र बैंक खातामा पैसा आएको विवरण: वास्तवमा कति पाउनुभयो भन्ने देखाउँछ।
• काममा आउने-जाने रेकर्ड: हाजिरी एपको स्क्रिन, कामको तालिका, यातायात कार्डको रेकर्ड, मिति देखिने फोटो आदि
• टेक्स्ट र मेसेन्जरका कुराकानी: मालिकले काम अह्राएको वा ज्याला दिने वाचा गरेको सन्देश
• कम्पनीको जानकारी: कम्पनीको नाम र ठेगाना, मालिकको नाम र सम्पर्क नम्बर
• सँगै काम गरेका सहकर्मीको सम्पर्क नम्बर (साक्षी चाहिँदा)

श्रम कार्यालयमा उजुरी दिने

1. 1

   पहिले कम्पनीसँग माग्नुहोस्

   सकेसम्म टेक्स्ट मेसेज जस्तो रेकर्ड रहने तरिकाले ज्याला माग्नुहोस्। कम्पनीको जवाफ पनि प्रमाण बन्छ।

2. 2

   परामर्श लिनुहोस्

   रोजगार तथा श्रम मन्त्रालय (고용노동부) को ग्राहक परामर्श केन्द्र 1350 मा फोन गरेर परामर्श लिन सकिन्छ। विदेशी कामदारले विदेशी कामदार परामर्श केन्द्र (외국인력상담센터) 1577-0071 मा विभिन्न भाषामा परामर्श लिन सक्नुहुन्छ।

3. 3

   उजुरी दिनुहोस्

   काम गरेको कार्यस्थल हेर्ने क्षेत्रीय रोजगार तथा श्रम कार्यालय (지방고용노동청 वा 지청) मा जानुहोस्, वा रोजगार तथा श्रम मन्त्रालयको श्रम पोर्टल (labor.moel.go.kr) मा अनलाइन उजुरी (진정) दिनुहोस्।

4. 4

   छानबिनमा उपस्थित हुनुहोस्

   श्रम निरीक्षक (근로감독관) ले कामदार र कम्पनी दुवैको कुरा सुनेर बक्यौता रकम जाँच गर्छन्। सम्पर्क आएपछि प्रमाण लिएर उपस्थित हुनुहोस्।

5. 5

   बक्यौता पुष्टि पत्र लिनुहोस्

   बक्यौता पुष्टि भएमा बक्यौता ज्याला र रोजगारदाता पुष्टि पत्र (체불 임금등·사업주 확인서) पाउन सकिन्छ। सट्टा भुक्तानीको आवेदन दिँदा यो चाहिन्छ।

कम्पनीले नदिँदा: सट्टा भुक्तानी (대지급금)

रोजगारदाताले ज्याला नदिँदा कोरिया श्रमिक क्षतिपूर्ति तथा कल्याण सेवा (COMWEL, 근로복지공단) ले रोजगारदाताको सट्टा बक्यौता ज्यालाको केही भाग पहिले दिने सट्टा भुक्तानी (대지급금) व्यवस्था छ। श्रम कार्यालयबाट बक्यौता पुष्टि (체불 임금등·사업주 확인서) पाएपछि COMWEL मा आवेदन दिनुहोस्।

हदम्याद: 3 वर्षभित्र दाबी गर्नुहोस्

ज्याला दाबी गर्ने अधिकार 3 वर्ष बितेपछि समाप्त हुन्छ (श्रम मापदण्ड ऐन धारा 49)। सेवा समाप्ति भत्ता पनि 3 वर्ष नै हो। धेरै नपर्खनुहोस्, छिटो उजुरी दिनुहोस्।

विदेशीले पनि उस्तै सुरक्षा पाउँछन्

• श्रम मापदण्ड ऐन राष्ट्रियता जे भए पनि कोरियामा काम गर्ने कामदारमा लागू हुन्छ।
• सर्वोच्च अदालतका फैसलाको आशयअनुसार, बसाइ स्थिति (भिसा) नभएका वा म्याद सकिएका विदेशी कामदारलाई पनि श्रम मापदण्ड ऐनअनुसारको कामदारका रूपमा सुरक्षा दिइन्छ। उनीहरूले ज्याला र सेवा समाप्ति भत्ता दाबी गर्न सक्छन्।
• ज्यालाको उजुरी बसाइसम्बन्धी समस्याबाट अलग रूपमा दिन सकिन्छ। बसाइको समस्याबारे चिन्ता छ भने उजुरी दिनुअघि परामर्श लिनुहोस्।
• देश छोड्ने योजना छ भने जानुअघि नै उजुरी दिनुहोस् वा परामर्श लिनुहोस्। देश छोडेपछि छानबिनमा उपस्थित हुन गाह्रो हुन सक्छ।